لیزر دیسک کمر (PLDD)
لیزر دیسک کمر؛ عمل دیسک کمر با لیزر یا PLDD
PLDD چیست؟
PLDD (مخفف Percutaneous Laser Disc Decompression) یا رفع فشار دیسک از طریق پوست با لیزر، یک شیوه کم‌تهاجمی برای درمان برخی انواع فتق یا بیرون‌زدگی دیسک کمر است. در این روش، پزشک تحت هدایت تصویربرداری لحظه‌ای، سوزنی نازک را وارد مرکز دیسک آسیب‌دیده می‌کند. سپس انرژی فیبر لیزر مقدار اندکی از هسته دیسک را تبخیر کرده و با افت فشار داخل دیسک، فشار از روی ریشه‌های عصبی برداشته می‌شود. لیزر دیسک کمر نیاز به بیهوشی عمومی، شکافتن پوست و بستری ندارد، اما برای همه انواع دیسک مناسب نیست و انتخاب دقیق بیمار شرط اصلی موفقیت آن است.
درمان کمردرد به روش لیزر دیسک به صورت جدی از سال ۲۰۰۰ در کشورهای پیشرفته، مانند آمریکا باب شده است و به جای برخی از جراحی‌های باز ستون فقرات کاربرد دارد. به‌دلیل سبک زندگی امروزی، عارضه بیرون زدگی دیسک روزبه‌روز در حال افزایش است و به طبع میزان نیاز به عمل جراحی نیز بیشتر خواهد شد. به همین جهت تصمیم گرفته شده است، روش‌های کم تهاجمی‌تر را تا حد امکان با عمل جراحی باز جایگزین کنند.
بیمار آقای دکتر محمد حسین دلشاد؛ متخصص درد، بیماری ۲۳ ساله است که به واسطه شغلی که دارد باید ساعت‌های طولانی پشت کامپیوتر بنشیند. برای این مورد از روش درمانی لیزر دیسک استفاده شد.
چه افرادی کاندیدای انجام عمل دیسک لیزر کمر یا PLDD هستند؟
این دسته از افراد می‌توانند این نوع درمان دیسک کمر بدون جراحی را انجام دهند:
- ابتلا به بیرون‌زدگی دیسک مهارشده (Contained Herniation) که در آن لایه بیرونی دیسک کاملاً پاره نشده باشد.
- دردهای تیرکشنده به لگن و پاها (درد رادیکولار یا سیاتیک) ناشی از فشار دیسک بر ریشه عصب.
- بیمارانی که حداقل ۶ هفته درمان محافظه‌کارانه (دارو، استراحت و فیزیوتراپی) برای آن‌ها اثربخش نبوده است.
- افرادی که به دلیل بیماری‌های زمینه‌ای توانایی بیهوشی عمومی یا جراحی باز را ندارند.
چه کسانی کاندیدای مناسبی برای انجام PLDD نیستند؟
لیزر دیسک برای تمام مشکلات ستون فقرات پاسخگو نیست و در شرایط زیر نباید استفاده شود:
- دیسک‌های پاره یا جداشده (Extruded یا Sequestrated): اگر قطعه‌ای از دیسک کنده شده و داخل کانال نخاع افتاده باشد، لیزر موثر نیست.
- تنگی شدید کانال نخاعی: تنگی ناشی از زوائد استخوانی یا ضخیم شدن رباط‌ها با لیزر برطرف نمی‌شود (مطالعه بیشتر: تنگی کانال نخاعی).
- سرخوردگی مهره‌ها (اسپوندیلولیستزیس) یا انحراف شدید ستون فقرات.
- وجود عفونت فعال، تومور یا بارداری.
- سابقه جراحی باز ناموفق در همان مهره (نیاز به ارزیابی تخصصی مجدد دارد).
پروسه انجام لیزر یا PLDD چگونه است؟
برخلاف تصور عموم، در روش PLDD لیزر بیرون‌زدگی دیسک را از بیرون برش نمی‌زند یا تراش نمی‌دهد؛ بلکه فیبر بسیار باریک نوری از طریق سوزن به مرکز دیسک (نوکلئوس پالپوزوس) هدایت می‌شود. با اعمال پالس‌های حرارتی کنترل‌شده، بخشی از رطوبت و بافت مرکزی تبخیر شده و حجم ناچیزی از هسته دیسک کاسته می‌شود.
به دلیل بسته بودن محیط دیسک، همین افت جزئی حجم باعث کاهش چشمگیر فشار هیدرواستاتیک داخل دیسک و جمع شدن نسبی لایه بیرون‌زده به داخل می‌شود؛ در نتیجه فشار وارده بر عصب نخاعی فروکش کرده و درد ارجاعی به پاها تسکین می‌یابد.
عمل دیسک کمر با لیزر چگونه انجام می‌شود؟
پروسه انجام PLDD یک اقدام کم‌تهاجمی و سرپایی است که طی مراحل زیر صورت می‌گیرد:
- بررسی دقیق MRI و تطبیق بالینی: متخصص با تایید انطباق علائم عصبی با تصویر دیسک، صلاحیت بیمار را تعیین می‌کند.
- آماده‌سازی و بی‌حسی موضعی: بیمار روی تخت عمل قرار می‌گیرد و تنها ناحیه ورود سوزن در پشت کمر بی‌حس می‌شود (بدون نیاز به بیهوشی عمومی).
- هدایت سوزن با فلوروسکوپی (اشعه ایکس لحظه‌ای): سوزن تحت هدایت تصویربرداری زنده و با نهایت دقت وارد فضای دیسک مربوطه می‌شود.
- هدایت فیبر لیزر: فیبر نازک حامل پرتو لیزر از مجرای سوزن عبور کرده و در هسته مرکزی دیسک مستقر می‌گردد.
- اعمال پالس لیزر و کاهش فشار: انرژی لیزر بر اساس پروتکل محاسباتی اعمال شده و حجم و فشار هسته دیسک کاهش می‌یابد. در این مرحله بیمار هوشیار است و بازخورد لحظه‌ای به پزشک ارائه می‌دهد.
- اتمام پروسیجر و ترخیص: سوزن خارج شده، پانسمان کوچکی روی محل قرار می‌گیرد و بیمار پس از ۱ تا ۲ ساعت پایش در کلینیک مرخص می‌شود.
آیا عمل لیزر دیسک کمر دردناک است؟
از آنجا که محل ورود سوزن با داروی بی‌حسی پوشش داده می‌شود، در طول عمل برش یا درد جراحی حس نمی‌شود. بیمار تنها ممکن است احساس فشار مبهمی در ستون فقرات یا حرارت ملایم لحظه‌ای را تجربه کند که کاملاً قابل‌تحمل است.
هدف از انجام PLDD چیست؟
معمولا عارضه‌هایی که پس از آسیب‌دیدگی دیسک ایجاد می‌شود، فعالیت‌های روزمره را مختل می‌کند که با درمان به روش لیزر دیسک این علائمی که در ادامه برای شما ذکر خواهیم کرد، برطرف می‌شود:
- درد بسیار شدید در پا دارید یا دچار بی‌حسی یا ضعف در پا شده‌اید.
- دچار احساس غیر طبیعی و از دست دادن حرکت شده‌اید.
- بی حسی و سوزن سوزن شدن در پا و باسن وجود دارد.
لیزر دیسک کمر چگونه عمل می‌کند؟
برخلاف تصور عموم، در روش PLDD لیزر بیرون‌زدگی دیسک را از بیرون برش نمی‌زند یا تراش نمی‌دهد؛ بلکه فیبر بسیار باریک نوری از طریق سوزن به مرکز دیسک (نوکلئوس پالپوزوس) هدایت می‌شود. با اعمال پالس‌های حرارتی کنترل‌شده، بخشی از رطوبت و بافت مرکزی تبخیر شده و حجم ناچیزی از هسته دیسک کاسته می‌شود.
به دلیل بسته بودن محیط دیسک، همین افت جزئی حجم باعث کاهش چشمگیر فشار هیدرواستاتیک داخل دیسک و جمع شدن نسبی لایه بیرون‌زده به داخل می‌شود؛ در نتیجه فشار وارده بر عصب نخاعی فروکش کرده و درد ارجاعی به پاها تسکین می‌یابد.
آیا لیزر دیسک کمر عوارض دارد؟
- درد یا کوفتگی موقت در محل ورود سوزن طی چند روز اول.
- عدم دستیابی به بهبودی کامل در صورت انتخاب نامناسب بیمار.
- احتمال بسیار کم عفونت دیسک (دیسکایتیس) یا واکنش حساسیتی به بی‌حسی موضعی.
- احتمال آسیب ناچیز حرارتی به ریشه‌های عصبی در صورت عدم تبحر کافی در تصویربرداری.
آیا لیزر دیسک کمر درمان قطعی است؟
هیچ روش درمانی برای دیسک (حتی جراحی باز) نباید به‌عنوان درمان صددرصد و قطعی توصیف شود. موفقیت PLDD تا حد زیادی به انتخاب درست بیمار، وضعیت اسکلتی و رعایت دقیق مراقبت‌های اصلاح سبک زندگی توسط خود فرد بستگی دارد. در صورت رعایت اصول حفاظتی، نتایج در درازمدت کاملاً رضایت‌بخش خواهد بود.
نحوه آمادگی برای انجام لیزر دیسک یا PLDD
نکاتی که برای آمادگی این روش درمانی باید در نظر داشته باشید به شرح زیر است:- قبل از هر چیز می‌توانید سوالات خود را از پزشک بپرسید.
- شب قبل از درمان هیچ نوع مایعات و غذایی نباید مصرف کرده باشید. معمولا توصیه می‌شود تا هشت ساعت هیچ چیز مصرف نکنید.
- مصرف برخی از داروها خون را رقیق می‌کند و در نهایت منجر به خونریزی بسیار شدیدی در حین یا پس از جراحی می‌شود. به همین جهت باید از مصرف NASIDها طی یک هفته یا بیشتر قبل از عمل خودداری کنید و در این مورد با پزشک مشورت داشته باشید.
- محل استراحت خود را قبل از عمل در خانه آماده کنید تا برای انجام کارهای روزانه مانند صحبت کردن با تلفن، برداشتن شارژر، کنترل یا هر وسیله دیگری نیاز به خم شدن یا رسیدن به ارتفاع زیاد نداشته باشید.
نتیجه درمان به چه صورت است؟
این روش درمان کارایی بسیار بالایی دارد و باید توسط جراح ستون فقرات یا متخصص درد در بیمارستان انجام گیرد. نسبت به روش‌های مشابه این درمان کمی هزینه بالاتری دارد؛ اما، در نهایت لیزر دیسک می‌تواند به‌عنوان یک روش جایگزین برای عمل‌های جراحی باز انجام گیرد.
این روش درمانی ایمن است و حداقل‌ترین عارضه‌های ممکن را برای بیماران دارد؛ اما، رادیوفرکوئنسی ممکن است همانند دیگر روش‌های درمانی عارضه‌های احتمالی را به همراه داشته باشد که به شرح زیر است:
- افزایش موقتی درد
- عفونت
- واکنش آلرژیک به داروهایی که طی درمان استفاده می‌شود.
مزایای عمل دیسک کمر با لیزر (PLDD)
از مزایای مهمی که می‌توان در رابطه با این عمل در نظر گرفت این است که لیزر دیسک هم مانند آندوسکوپی دیسک کمر، نسبت به روش‌های قدیمی کم تهاجمی‌تر است. در واقع این عمل به‌صورت سرپایی و با استفاده از بی حسی موضعی انجام می‌گیرد. به طبع هرچه اقدامات تهاجمی کمتری طی عمل انجام شود، دوره نقاهت بیمار کمتر خواهد بود.
از آنجایی که عمل لیزری دیسک کمر به صورت بسته انجام می‌گیرد، قطعا از مزایای بیشتری نسبت به روش‌های باز و تهاجمی دارد که این موارد به شرح زیر است:
- دوره نقاهت کوتاه‌تر
- عدم نیاز به بستری شدن
- عدم نیاز به بیهوشی عمومی
- عدم برش در طی درمان
- هزینه کمتر نسبت به جراحی باز
- بدون بخیه و ایجاد زخم
مراقبت‌های بعد از عمل لیزری دیسک کمر (PLDD)
رعایت دقیق توصیه‌های بعد از عمل، عامل اصلی پایداری نتایج و پیشگیری از عود ضایعه است. مهم‌ترین دستورالعمل‌ها عبارتند از:
۲۴ ساعت اول بعد از عمل
در روز اول پس از ترخیص، استراحت نسبی داشته باشید. پانسمان نقطه سوزن را خشک و تمیز نگه دارید. استفاده از کمپرس سرد طبق دستور پزشک می‌تواند به کاهش درد خفیف ناحیه ورود سوزن کمک کند.
بعد از عمل لیزر دیسک کمر چند روز باید استراحت کرد؟
استراحت مطلق طولانی‌مدت به هیچ وجه توصیه نمی‌شود. عموماً ۲ تا ۳ روز استراحت نسبی در منزل کافی است و پس از آن بیمار تشویق می‌شود راه رفتن‌های کوتاه را آغاز کند. زمان دقیق بازگشت به فعالیت بسته به شدت اولیه دیسک و نوع شغل فرد تعیین می‌شود.
نحوه نشستن و خوابیدن
- نشستن: در هفته اول از نشستن طولانی (بیش از ۲۰ تا ۳۰ دقیقه متوالی) خودداری کنید. هنگام نشستن از صندلی استاندارد با پشتیبان گودی کمر استفاده کنید و لم ندهید.
- خوابیدن: به پشت بخوابید و زیر زانوها یک بالش نرم بگذارید، یا به پهلو خوابیده و بالشی میان زانوها قرار دهید تا فشار از مهره‌ها برداشته شود. از خوابیدن روی شکم بپرهیزید.
چه زمانی می‌توان راه رفت و رانندگی کرد؟
راه رفتن آرام و در سطوح صاف از همان روز عمل یا فردای آن بلامانع است و به گردش خون کمک می‌کند. اما رانندگی معمولاً تا زمانی که مصرف داروهای مسکن متوقف شود و دامنه حرکتی پاها بدون درد باشد (معمولاً پس از ۱ الی ۲ هفته با تایید پزشک) باید به تعویق بیفتد.
بلند کردن اجسام و بازگشت به کار
تا ۴ الی ۶ هفته پس از عمل، بلند کردن اشیای با وزن بیش از ۳ تا ۵ کیلوگرم، خم شدن ناگهانی از کمر و چرخش تنه ممنوع است. بازگشت به مشاغل پشت‌میزی معمولاً پس از ۷ الی ۱۰ روز و مشاغل با فعالیت بدنی پس از ۴ الی ۶ هفته امکان‌پذیر خواهد بود.
ورزش و فیزیوتراپی بعد از لیزر دیسک
ورزش‌های اختصاصی تقویت عضلات فیله کمر و شکم، و جلسات فیزیوتراپی باید منحصراً پس از فروکش کردن التهاب اولیه و بر اساس جدول زمان‌بندی پزشک آغاز گردد تا به بازسازی دیسک سرعت ببخشد.
ریکاوری بعد از لیزر دیسک
زمان بهبودی و ریکاوری برای جراحی ستون فقرات با لیزر معمولا کمتر از 6 هفته است، در حالی که در عمل جراحی باز بیمار حدود 3 تا 6 برای بهبود به زمان نیاز خواهد داشت.
بیماران تحت درمان می‌توانند در کمتر از یک ماه بسته به شرایط خود و صلاحدید پزشک به محل کار خود بازگردند.
راهکارهایی برای تسریع روند بهبودی بعد از لیزر دیسک
نکاتی که پس از درمان به شما توصیه می‌شود، به تسریع بهبودی کمک خواهد کرد و از عوارض جانبی نیز جلوگیری می‌کند، این موارد به شرح زیر است:
- انجام فیزیوتراپی و ورزش‌های توصیه شده در خانه
- خودداری از فعالیت‌های بیش از حد
- داشتن رژیم غذایی سالم
- خواب کافی
- مراقبت از زخم
علائم هشدار که نیاز به تماس فوری با پزشک دارند:
تب و لرز، ترشح یا قرمزی پیشرونده در محل سوزن، بی‌حسی ناگهانی در ناحیه مقعد/دستگاه تناسلی یا ناتوانی در کنترل ادرار و مدفوع نیازمند تماس فوری با مرکز درمانی است.
مراقبت‌های بعد از جراحی دیسک کمر
اغلب بیمارانی که این جراحی را انجام می‌دهند، چند ساعت پس از جراحی می‌توانند ترخیص شوند؛ اما گاهی در افراد مختلف، این موضوع متفاوت است. مراقبت‌های بعد از جراحی دیسک کمر که به بیماران توصیه می‌شود مانند خودداری کردن از خم شدن، بلند کردن وسیله‌های سنگین، پیچاندن کمر و… به مدت حداقل ۶ هفته جهت جلوگیری از فتق مجدد است...مدت بهبودی پس از لیزر دیسک چگونه است؟
طی دو هفته محدودیت‌هایی برای مراقبت پس از عمل برای شما در نظر گرفته می‌شود که این موارد به شرح زیر است:
- کمر خود را خم نکنید و حرکات چرخشی را انجام ندهید؛
- از بلند کردن وسیله‌های سنگین خودداری کنید.
- تا زمانی که پزشک به شما اجازه نداده است، فعالیت‌های شدید مانند انجام تمرینات ورزشی، فعالیت‌های خانه و فعالیت جنسی را انجام ندهید.
پزشک ممکن است برای تسریع روند بهبودی شما را به فیزیوتراپیست ارجاع دهد. پس از مدتی متوجه بهبودی کامل خود خواهید شد.
آیا عمل دیسک کمر با لیزر خطرناک است؟
از آنجایی که این روش توسط FDA تایید شده است، هیچ خطری برای بیماران نخواهد داشت.
درد بعد از لیزر دیسک کمر
بیماران در طی عمل بی حسی موضعی دریافت می‌کنند، به طبع هیچ دردی را احساس نخواهند کرد. گاهی برخی از بیماران پس از عمل، مانند قبل از عمل درد دارند. در صورتی که اینگونه دردها به‌صورت مداوم نباشد، جای نگرانی نیست.
چراکه به دلیل اسپاسم عضلانی و طی روند بهبودی دیسک چنین دردهایی گاها ایجاد می‌شود که توسط متخصص درد قابل کنترل خواهد بود.
آیا لیزر دیسک بهتر از عمل جراحی است
قطعا روش‌های درمانی بسته نسبت به جراحی باز خطرات کمتری دارند. درمان با لیزر خطراتی همچون موارد زیر را به حداقل می‌رساند:
- عفونت
- خونریزی
- آسیب احتمالی به عضلات کمر و بافت نرم
از آنجایی که این روش کم تهاجمی است نیازی به بستری شدن در بیمارستان ندارید، روند بهبودی نیز کوتاه‌تر خواهد بود.
آیا لیزر دیسک دردناک است
این روش فرایندی است که این امکان را به پزشک می‌دهد تا با فناوری پیشرفته لیزر، بافت اضافه که عصب را تحت فشار قرار داده است، برداشته شود.
از آنجایی که نیازی به برش ندارد، خونریزی بسیار کم و زمان بهبود بسیار سریعی دارد. بیمار درد به شدت کمتری را نسبت به روش جراحی باز متحمل می‌شود.
عمل دیسک کمر با لیزر بهتر است یا جراحی باز؟
عبارت «کدام روش بهتر است» از نظر علمی صحیح نیست؛ هر دو روش کاربرد خاص خود را دارند. لیزر یک راهکار کم‌تهاجمی برای بیماران منتخب است، در حالی که جراحی باز برای موارد پیچیده یا قطعات رها شده در نخاع اجتناب‌ناپذیر است.
| ویژگی مقایسه | عمل دیسک با لیزر (PLDD) | جراحی باز دیسک |
|---|---|---|
| میزان تهاجم و برش | بدون برش، ورود از طریق سوزن | برش جراحی پوست و عضلات کمر |
| نوع بیهوشی | بی‌حسی موضعی (بیمار هوشیار است) | بیهوشی عمومی |
| مدت بستری | سرپایی (ترخیص ۱ تا ۲ ساعت بعد) | ۱ تا چند روز بستری در بیمارستان |
| دوره نقاهت اولیه | چند روز تا یک هفته | ۳ الی ۶ هفته یا بیشتر |
| پوشش انواع دیسک | صرفاً بیرون‌زدگی‌های مهار شده | شامل موارد پارگی، تکه‌های کنده شده و تنگی شدید |
هزینه عمل دیسک کمر با لیزر در تهران
هزینه نهایی عمل PLDD عدد ثابتی برای همه افراد ندارد و بر اساس فاکتورهای زیر مشخص می‌شود:
- تعداد سطوح مهره‌های درگیر: عمل بر روی یک دیسک یا چند سطح دیسک همزمان.
- کیت و فیبر نوری یکبار مصرف لیزر: کیفیت و برند تجهیزات تخصصی به کار رفته.
- مرکز جراحی یا بیمارستان انتخابی: تعرفه‌های اتاق عمل و خدمات کلینیکی.
- پوشش بیمه‌های تکمیلی: شرایط پرداخت و قراردادهای بیمه‌ای بیمار.
استعلام هزینه عمل PLDD بر اساس مدارک MRI
برای اطلاع دقیق از شرایط درمان و هزینه‌ها پس از بررسی پرونده پزشکی و MRI، می‌توانید با مطب دکتر محمدحسین دلشاد در تهران تماس حاصل فرمایید.
