دیسکوژل (ابسلوت ژل) چیست- دیسکوژل کمر و گردن
تزریق دیسکوژل چیست
دیسکوژل (Discogel) چیست؟ دیسکوژل یا ژل کمر یک ماده درمانی کم‌تهاجمی بر پایه الکل سلولزی و رادیواپک (حاوی تنگستن) است که مستقیما به داخل دیسک آسیب‌دیده ستون فقرات تزریق میشود. این ژل با جذب آب اضافه، متراکم کردن ساختار مرکزی دیسک (نوکلئوس) و مسدود کردن شیارهای ناشی از پارگی در لایه بیرونی دیسک، فشار وارده به ریشه‌های عصبی و نخاع را کاهش می‌دهد. دیسکوژل برای بیرونزدگیهای خفیف تا متوسط دیسک کمر و گردن که به درمان دارویی پاسخ نداده‌اند، بدون نیاز به بیهوشی عمومی و جراحی باز کاربرد دارد.
یکی از راهکارهای درمانی غیر جراحی و بسته، تزریق دیسکوژل است که برای درمان برخی از بیماران که به دلیل دیسک کمر یا دیسک گردن دچار درد شده‌اند، کاربرد دارد. امروزه درمان بسیاری از مشکلات و بیماری‌ها تا حد امکان به روش‌های غیر جراحی و بهصورت بسته برای بیماران انجام میگیرد. در حقیقت پزشکان متخصص درد در کلینیک درد این امکان را فراهم کرده‌اند تا بیمارانی که به دلایل مختلف دچار درد شده‌اند با راهکارهای درمانی مختلف بسته، تحت درمان مناسب از جمله تزریق دیسکوژل کمر و گردن قرار بگیرند.
منظور از تزریق دیسکوژل چیست؟
دیسکوژل دیسک کمر نوعی ایمپلنت ژله‌ای‌ست که در برابر اشعه ایکس نفوذناپذیر است و بر پایه الکل، سلولز و محصولات تنگستن ساخته شده است. تزریق این ژل منجر به تغییرات مولکولی در داخل دیسک میشود. الکل موجود در آن به عنوان یکی از قدیمی‌ترین روش‌های درمانی فتق دیسک است. استفاده از الکل در دیسکوژل که ترکیب ژله‌ای دارد از آزاد یا خارج شدن این ماده از فضای دیسک جلوگیری می‌کند. بهطور کلی تزریق دیسکوژل یک روش درمانی ایمن است که به فضای دیسک تزریق شده و پس از تزریق سفت میشود. در نهایت حالت پنبه‌ای پیدا خواهد کرد.
ابسولوت ژل چیست و چه تفاوتی با دیسکوژل دارد؟
در اصطلاحات رایج بالینی و تجاری، ابسولوت ژل (Absolute Gel) همان فرآورده بر پایه الکل اتیلیک ژل‌شده (دیسکوژل) است که با خاصیت الاستیک بالا به داخل هسته دیسک تزریق میشود. در واقع تفاوتی در ماهیت عملکردی این دو وجود ندارد و هر دو به تکنیک تزریق ژل الکلی داخل دیسک (Percutaneous Disc Chemonucleolysis) اشاره دارند که با هدف کاهش فشار داخل دیسک و جمع‌آوری بیرون‌زدگی به کار می‌روند.
تزریق دیسکوژل برای چه افرادی مناسب است؟
تزریق ژل دیسک کمر یا گردن برای همه بیماران کاربرد ندارد و انتخاب کاندید مناسب صرفاً پس از بررسی دقیق MRI و معاینه بالینی انجام میشود. این روش عموماً برای افراد زیر مناسب است:
- بیمارانی با بیرون‌زدگی یا فتق دیسک محدود (Contained Disc Herniation) که پارگی کامل دیواره خلفی ندارند.
- افرادی که درد رادیکولار (درد تیرکشنده به پاها یا دست‌ها) دارند و به حداقل ۶ هفته درمان محافظه‌کارانه (دارو و فیزیوتراپی) پاسخ نداده‌اند.
- بیمارانی که به دلایل زمینه‌ای (مانند بیماری‌های قلبی یا سن بالا) امکان دریافت بیهوشی عمومی و انجام جراحی باز را ندارند.
- افرادی که دچار دیسکوپاتی اولیه یا دژنراسیون دردناک دیسک هستند.
چه کسانی کاندید مناسبی برای دیسکوژل نیستند؟
- افرادی با پارگی وسیع دیسک و قطعه آزاد جداشده در کانال نخاعی (Sequestrated Disc).
- بیمارانی که دچار نقص عصبی پیشرونده، افتادگی مچ پا (Foot Drop) یا بی‌اختیاری ادرار و مدفوع (سندرم دم اسب) شده‌اند (نیاز به جراحی اورژانسی).
- بیماران مبتلا به عفونت فعال در بدن یا ناحیه ستون فقرات (دیسکیت یا استئومیلیت).
- بانوان باردار یا افراد با اختلالات انعقادی کنترل‌نشده.
تزریق دیسکوژل منافذ قسمت‌های آسیب‌دیده را می‌بندد و از خارج شدن مواد التهابی بر ستون فقرات جلوگیری می‌کند. در واقع دیسکوژل مواقعی که محتویات دیسک خارج شده است و بیماران دچار علائم حرکتی از جمله ضعف عضلانی هستند، کاربردی ندارد. این روش درمانی برای تسکین درد برای بیمارانی که دارای دیسک کمر برآمده هستند و درمان‌های پزشکی و فیزیوتراپی برای آنها موثر نبوده‌اند، مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین برای افرادی که به‌دلیل بیماری‌های زمینه‌ای یا خطرات بیهوشی قادر به انجام عمل جراحی نیستند، انجام میگیرد.
آیا دیسکوژل برای پارگی دیسک کمر مناسب است؟
پاسخ به نوع و شدت پارگی بستگی دارد. اگر منظور از پارگی، فتق یا بیرون‌زدگی محدود دیسک باشد که لایه بیرونی آن هنوز تا حدی ساختار خود را حفظ کرده است، دیسکوژل می‌تواند با ترمیم منافذ و کاهش فشار مرکزی موثر باشد. اما اگر دیسک دچار اکستروژن شدید یا خروج کامل قطعه آزاد به داخل کانال نخاعی شده باشد، دیسکوژل کارایی نداشته و روش‌های جراحی یا اندوسکوپی ضرورت پیدا میکنند.
آیا تزریق دیسکوژل برای تنگی کانال نخاعی مناسب است؟
اگر علت درد بیمار، تنگی کانال نخاعی ناشی از رشد استخوان‌های اضافه، ضخیم شدن رباط‌ها (لیگامان فلاوم) یا سرخوردگی مهره‌ها باشد، دیسکوژل روش درمانی مناسبی نیست. دیسکوژل صرفا بر حجم و فشار بافت نرم داخل دیسک اثر می‌گذارد و نمی‌تواند تنگیهای استخوانی و ساختاری کانال نخاع را باز کند.
روند بهبودی پس از تزریق دیسکوژل
دیسکوژل یک روش ایمن و کم خطر است که بیماران سه تا شش هفته پس از تزریق بهبودی خود را شاهد خواهند بود.
تزریق دیسکوژل چه مزایایی دارد؟
- روش کم‌تهاجمی بدون نیاز به برش جراحی و بخیه.
- انجام به صورت سرپایی و بدون نیاز به بیهوشی عمومی (تنها با بی‌حسی موضعی).
- دوره نقاهت بسیار کوتاه‌تر در مقایسه با جراحی‌های باز ستون فقرات.
- حفظ ساختار طبیعی آناتومی مهره‌ها، استخوان‌ها و عضلات اطراف ستون فقرات.
- کاهش خطر چسبندگی‌های پس از عمل.
لیزر پرتوان برای درمان درد
به‌کارگیری لیزر پرتوان یکی از مواردی است که برای درمان دردهای مزمن و حاد بیماران در نظر گرفته میشود. این انرژیِ نوریِ ناشی از لیزر می‌تواند درد و التهاب را تا حدی کاهش دهد و منجر به تسریع روند بهبودی در بافت‌های آسیب‌دیده شود. همچنین با تحریک و بازسازی عصب، بیماران شاهد بهبودی خود خواهند بود...
عوارض و معایب تزریق دیسکوژل چیست؟
اگرچه دیسکوژل روشی ایمن و کم‌تهاجمی است، اما همانند هر اقدام مداخله‌ای پزشکی ممکن است با عوارض احتمالی زیر همراه باشد:
- درد و احساس سنگینی موقت: احساس درد خفیف تا چند روز در محل تزریق شایع است.
- عدم پاسخ‌دهی کافی: در درصد کمی از بیماران ممکن است کاهش فشار دیسک برای تسکین کامل درد کافی نباشد.
- عفونت یا خونریزی موضعی: بسیار نادر است و با رعایت اصول استریل اتاق عمل به حداقل می‌رسد.
- آسیب یا تحریک ریشه عصبی: احتمال آن در صورت انجام تحت گاید فلوروسکوپی فوق‌العاده اندک است.
- امکان نیاز به درمان‌های بعدی: تزریق ژل مانع از انجام سایر اقدامات درمانی در صورت پیشرفت بیماری نخواهد شد.
آیا درد بعد از تزریق دیسکوژل طبیعی است؟
بله؛ تجربه درد خفیف، گرفتگی عضلانی یا احساس فشار در ناحیه کمر یا گردن تا ۲ الی ۳ روز پس از تزریق طبیعی است و معمولاً با مسکن‌های ساده تجویز‌شده کنترل میشود. اما در صورت بروز دردهای شدید و پیشرونده، تب، یا بی‌حسی ناگهانی در پاها، باید فوراً به پزشک معالج اطلاع داده شود.
مراقبت‌های بعد از تزریق دیسکوژل
رعایت دقیق توصیه‌های بعد از تزریق نقش تعیین‌کننده‌ای در تثبیت ژل و تسریع روند بهبودی دارد:
چند ساعت اول بعد از تزریق
بیمار پس از تزریق به مدت ۱ تا ۲ ساعت در ریکاوری استراحت می‌کند و پس از کنترل علائم حیاتی و بررسی توان حرکتی ترخیص میشود.
راه رفتن و استراحت
استراحت مطلق طولانی‌مدت توصیه نمی‌شود. بیمار می‌تواند از همان روز اول به آرامی در منزل راه برود، اما باید از نشستن طولانی‌مدت (بیش از ۳۰ دقیقه مداوم) در روزهای اول پرهیز کند.
رانندگی و بازگشت به کار
رانندگی معمولاً پس از ۵ تا ۷ روز (پس از رفع کامل درد و تسلط کامل بر پاها) مجاز است. بازگشت به کارهای دفتری و سبک معمولاً پس از ۳ تا ۵ روز امکان‌پذیر است.
ورزش و بلند کردن اجسام
بلند کردن اجسام سنگین (بیش از ۳ کیلوگرم) تا حداقل ۴ الی ۶ هفته ممنوع است. شروع پیاده‌روی منظم پس از چند روز توصیه میشود، اما ورزش‌های سنگین یا چرخشی باید پس از تایید پزشک آغاز شوند.
علائم هشدار
در صورت مشاهده تب، بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع، ضعف حرکتی ناگهانی در پاها یا درد غیرقابل کنترل، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
تزریق دیسکوژل چه تفاوتی با عمل جراحی باز دارد؟
با تزریق دیسکوژل محتویات درون دیسک به گونه‌ای تغییر پیدا می‌کند که بیرون‌زدگی یا فتق دیسک رفع میشود. این تزریق با بی حسی موضعی برای بیماران انجام میگیرد. در حقیقت پزشک بدون باز کردن و برش دادن، تنها با وارد کردن سوزن، بیمار را درمان می‌کند. از این رو مدت زمان نقاهت نیز بسیار کمتر است. اما، در عمل جراحی به مدت زمان بیشتری جهت درمان نیاز است و پزشک باید در ناحیه کمر برش وارد کند و جراحی را به صورت باز انجام دهد. در عمل‌های جراحی وجود متخصص بیهوشی ماهر نیز بسیار مهم است. روند بهبودی در روش جراحی بسیار طولانی میشود و عوارض ناشی از این روند درمان نیز طولانی‌تر خواهد بود.
انتخاب میان این دو روش به وضعیت دیسک در MRI و شدت علائم بالینی وابسته است:
| شاخص مقایسه | تزریق دیسکوژل | جراحی باز ستون فقرات |
|---|---|---|
| میزان تهاجم و برش | کم‌تهاجمی، بدون برش جراحی (سوزنی) | دارای برش جراحی و باز شدن پوست |
| نوع بیهوشی | بی‌حسی موضعی | بیهوشی عمومی |
| دوره نقاهت | کوتاه (چند روز تا یک هفته) | طولانی‌تر (چند هفته تا چند ماه) |
| کاربرد در پارگی شدید دیسک | محدود به موارد غیر اکسترود | روش استاندارد برای خروج قطعه آزاد دیسک |
چه زمانی بیماران پس از تزریق متوجه درمان خود خواهند شد؟
علائم بهبودی ممکن است بین سه تا شش هفته پس از تزریق دیسکوژل رخ دهد. در حالی که اگر شما عمل جراحی انجام می‌دادید، حداقل به سه ماه زمان نیاز داشتید تا علائم بهبودی را احساس کنید.
احتمال عود فتق دیسک کمر پس از تزریق دیسکوژل وجود دارد؟
ساختار دیسکوژل به گونه‌ای است که پس از سفت شدن در داخل دیسک باقی مانده و جذب نمی‌شود؛ بنابراین اثر فیزیکی آن پایدار است. با این حال، ماندگاری اثر بالینی و عدم بازگشت درد کاملا به سبک زندگی بیمار، پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین، کنترل وزن و انجام منظم تمرینات فیزیوتراپی بستگی دارد. هیچ روش درمانی تضمین مادام‌العمر در برابر عود فتق دیسک در صورت عدم رعایت مراقبت‌ها ایجاد نمی‌کند.
چه مدت پس از تزریق دیسکوژل می‌توان فعالیت‌های فیزیکی را شروع کرد؟
شروع هر فرد برای انجام فعالیت‌های فیزیکی بسته به فرد و تمریناتی که انجام می‌دهد، متفاوت است. اما بهطور کلی افراد بین ۳ تا ۶ هفته بعد از تزریق می‌توانند فعالیت‌های خود را از سر بگیرند. که در مقایسه با عمل جراحی که حداقل نیاز به گذشت مدت ۳ ماه دارد، از مزایای بسیار مهم این روش درمانی محسوب میشود.
فرایند انجام تزریق دیسکوژل جهت درمان دیسک کمر چگونه است؟
روش‌های درمانی که بهصورت بسته برای بیماران انجام میگیرد، منجر به کاهش سایز بیرون‌زدگی دیسک کمر میشود. در تمامی روش‌های بسته جهت درمان دیسک کمر، قسمت کوچکی از حجم داخلی دیسک کاهش پیدا می‌کند و در پی این درمان، عصبی که تحت فشار بوده است، آزاد میشود. تزریق دیسکوژل به داخل دیسک بدون بیهوشی و با تزریق داروی بی حسی انجام میشود، این تزریق تحت هدایت فلوروسکوپی انجام میگیرد تا با دقت کامل انجام شود. تاثیر نهایی این روش درمانی چند هفته پس تزریق کاملا مشخص میشود و بیمار می‌تواند فعالیت‌های خود همانند گذشته ادامه دهد.به کارگیری از این روش درمانی در مواقعی که دیسک پاره نشده است، تاثیر بسیار زیادی در درمان خواهد داشت.
آیا پس از عمل جراحی باز می‌توان تزریق دیسکوژل را انجام داد؟
از مزایای تزریق دیسکوژل می‌توان به حفظ ساختار استخوان‌ها و رباط‌ها اشاره کرد، به همین جهت انجام هرگونه اقدام قبل یا بعد از دیسکوژل هیچ منعی ندارد.
آیا با تزریق دیسکوژل خطر چسبندگی ناحیه ستون فقرات وجود دارد؟
همانطور که می‌دانید با انجام عمل جراحی برای درمان دیسک، احتمال چسبندگی وجود دارد و این حالت، شرایطی دردناک برای بیمار ایجاد می‌کند. از آنجایی که با تزریق دیسکوژل تغییراتی در ساختار ستون فقرات ایجاد نشده و هیچ آسیبی وارد نمی‌شود، احتمال چسبندگی ناشی از تشکیل کلاژن به پایانه‌های عصبی و گیرافتادگی به حداقل می‌رسد.
چه نوع بیهوشی در تزریق دیسکوژل برای بیماران در نظر گرفته میشود؟
در این روش ابتدا آرامبخش خفیف برای بیمار تزریق میشود تا احساس آرامش داشته باشد، سپس جهت بی دردی، بی حسی موضعی برای بیمار تزریق خواهد شد تا فرایند درمان بدون درد صورت گیرد.باید مجددا به این نکته اشاره کنیم که این روش درمانی به روش بسته، نیاز به بیهوشی عمومی ندارد.
رادیوفرکوئنسی مفاصل
رادیوفرکوئنسی مفاصل بهصورت غیر جراحی و کم تهاجمی است. با استفاده از انرژی گرما با امواج رادیوفرکوئنسی جهت توقف و کاهش درد بیماران به کار برده میشود. در واقع با امواج فرکانس رادیویی، عصبی را که منجر به درد میشود، می‌سوزانند تا انتقال سیگنال‌های درد به مغز را از بین ببرند. این روش درمانی معمولا برای درمان دردهای مزمن و بیماری‌هایی از قبیل آرتروز ستون فقرات (اسپوندیلوز) و ساکروایلئیت مورد استفاده قرار میگیرد.
این روش علاوه بر درمان کمردرد بدون جراحی، جهت رفع درد در قسمت‌هایی از قبیل گردن، زانو، لگن و غیره کاربرد دارد...
درمان‌های غیر جراحی همراه با تزریق دیسکوژل
معمولا برای بیمارانی که دچار بیماری دیسک کمر هستند، علاوه بر این که درمان‌های موثری انجام میگیرد، نکات دیگری جهت تسریع در روند بهبودی توصیه میشود که این موارد به شرح زیر است:
- مصرف داروهای ضد التهابی برای کاهش تورم و درد و داروهای شل‌کننده عضلانی جهت رفع اسپاسم
- استفاده از کمپرس گرم و سرد به خصوص ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول پس از درمان
- انجام تمریناتی مانند ماساژ، حرکات کششی، تمرینات تقویت‌کننده و استقامتی جهت افزایش انعطاف‌پذیری و به حداقل
- رساندن درد
- تزریق داروی اپیدورال ضد التهابی برای بیماران با درد شدید به توصیه پزشک
تمامی این موارد ذکر شده می‌تواند به تسریع روند بهبودی کمک کند.
تزریق دیسکوژل برای دیسک گردن
تزریق ژل در ناحیه ستون فقرات گردنی به دلیل حساسیت بالا و مجاورت با ریشه‌های عصبی دست و عروق اصلی گردن، نیازمند دقت و مهارت بسیار بالای پزشک است. این روش تحت هدایت مداوم دستگاه تصویربرداری فلوروسکوپی انجام میشود. تزریق دیسکوژل گردن برای بیمارانی که دچار فتق خفیف تا متوسط دیسک گردنی همراه با دردهای تیرکشنده به شانه و دست‌ها هستند، گزینه‌ای موثر جهت کاهش فشار عصبی و پیشگیری از جراحی باز محسوب میشود.
هزینه تزریق دیسکوژل چقدر است؟
هزینه نهایی تزریق ژل دیسک کمر به عوامل متعددی بستگی دارد و قیمت ثابتی ندارد:
قیمت آمپول دیسکوژل چقدر است؟
کیت‌ها و آمپول‌های دیسکوژل وارداتی هستند؛ به همین دلیل قیمت آنها مستقیماً تحت تأثیر نوسانات نرخ ارز و شرکت واردکننده تغییر می‌کند. سایر عوامل موثر بر هزینه کل عبارتند از:
- تعداد سطوح دیسک: تزریق در یک سطح با درمان هم‌زمان دو یا چند مهره متفاوت است.
- تجهیزات مرکز جراحی: استفاده از اتاق عمل مجهز و دستگاه تصویربرداری فلوروسکوپی (C-Arm).
- تزریق در کمر یا گردن: تزریق در دیسک گردن به دلیل حساسیت بالا ممکن است تعرفه متفاوتی داشته باشد.
- پوشش بیمه تکمیلی: بخش عمده‌ای از هزینهها بر اساس نوع بیمه تکمیلی بیمار قابل بازگشت است.
روش‌های درمانی جایگزین تزریق دیسکوژل
در صورتی که بیمار به تشخیص پزشک شرایط مناسبی برای تزریق دیسکوژل نداشته باشد، روش‌های درمانی دیگری بسته به شدت عارضه در دسترس هستند:
- لیزر دیسک کمر (PLDD) برای تبخیر و کاهش فشار هسته دیسک.
- آندوسکوپی دیسک کمر برای خروج کم‌تهاجمی فتق دیسک.
- تزریق اپیدورال یا بلوک‌های عصبی جهت مهار دردهای حاد تیرکشنده.
- برنامه‌های توانبخشی و درمان دیسک کمر بدون جراحی.
آیا پس از تزریق دیسکوژل باید از بریس و کمربندهای طبی استفاده کرد؟
در اغلب مواقع بیمار نیاز به تجهیزات پزشکی ندارد، در صورت نیاز پزشک به شما خواهد گفت.
تزریق دیسکوژل چه معایبی دارد؟
از آنجایی که این روش درمان، به صورت بسته برای بیماران انجام میگیرد مشکلی ایجاد نخواهد شد. از مهم‌ترین معایبی که می‌توان برای بیمار در نظر گرفت، هزینه درمان است.همچنین این روش درمانی برای پارگی دیسک کاربر ندارد و تنها برای افرادی انجام میشود که دچار بیرون‌زدگی و دیسک برجسته هستند و جهت تسکین درد، درمان برای آنها انجام خواهد شد.
هزینه تزریق دیسکوژل چقدر است؟
به دلیل نوسانات قیمتی نمیتوان بهطور دقیق مشخص کرد. هزینهها بسته به عوامل مختلفی از جمله کلینیکی که مراجعه میکنید، مهارت و تجربه پزشک شما و ناحیه تزریق، مشخص خواهد شد. برای اطلاع دقیق از قیمت باید به صورت حضوری به پزشک متخصص درد مراجعه کنید یا با ما تماس بگیرید.
آیا تزریق ژل دیسک کمر تحت پوشش بیمه قرار میگیرد؟
بیمههای پایه معمولا آن را پوشش نمیدهند، اما اغلب بیمههای تکمیلی با ارائه مدارک پزشکی و دستور پزشک، بخش قابلتوجهی از هزینهها را پرداخت میکنند.
اثر درمانی دیسکوژل چه زمانی مشخص میشود؟
کاهش درد و بهبود علائم بهصورت تدریجی طی چند هفته پس از تزریق نمایان میشود، زیرا جمع شدن بافت و کاهش التهاب زمانبر است.
آیا دیسکوژل برای پارگی دیسک یا تنگی کانال نخاعی موثر است؟
تنها در بیرونزدگیهای خفیف تا متوسط موثر است. در پارگیهای وسیع (خروج قطعه آزاد دیسک) یا تنگیهای کانال با منشأ استخوانی، دیسکوژل کاربردی ندارد و جراحی یا آندوسکوپی نیاز است.
تفاوت دیسکوژل با ابسولوت ژل چیست؟
ابسولوت ژل در واقع همان فرآورده ژل الکلی (دیسکوژل) است که با هدف کاهش فشار داخل دیسک و جمع‌آوری بیرون‌زدگی تزریق میشود.
