برای کاهش سریع درد خار پاشنه، فعالیتی که درد را تشدید میکند موقتا کاهش دهید، کمپرس سردِ پیچیده در حوله را روی محل بگذارید و از کفشی استفاده کنید که پاشنه را نرم نگه دارد و از قوس پا حمایت کند. کشش ملایم کف پا و ساق نیز ممکن است به کنترل علائم کمک کند.
این راهکارها به تسکین درد و کاهش فشار کمک میکنند؛ زائده استخوانی پاشنه با سرکه، ماساژ، قرص یا درمان خانگی در چند ساعت یا یک شب از بین نمیرود.
همچنین دیدن خار در عکس رادیولوژی بهتنهایی ثابت نمیکند که همان زائده علت درد است. بسیاری از افراد خار پاشنه دارند، اما هیچ علامتی ندارند؛ درد زیر پاشنه اغلب با فاشیای پلانتار، نوار بافتی زیر پا، ارتباط دارد.
اگر بعد از آسیب نمیتوانید روی پا وزن بگذارید یا پاشنه تغییر شکل داده است، مراقبت خانگی را جایگزین ارزیابی فوری پزشکی نکنید.
آیا خار پاشنه درمان فوری دارد؟
اگر منظورتان از درمان فوری، برطرف کردن زائده استخوانی باشد، خیر. درمانهای خانگی و قرصهای مسکن خار را حل نمیکنند. اگر منظورتان کمتر شدن درد هنگام ایستادن و راه رفتن است، کاهش فشار، کفش مناسب، کمپرس سرد و تمرین ملایم میتوانند به کنترل علائم کمک کنند؛ میزان و سرعت بهبود در افراد مختلف متفاوت است.
خار پاشنه و فاشئیت پلانتار دو وضعیت یکسان نیستند، هرچند ممکن است همزمان وجود داشته باشند. درمان درد لزوما به معنی ناپدیدشدن خار در عکس نیست و بیشتر افراد برای بهترشدن درد به برداشتن خار نیاز ندارند. برای آشنایی بیشتر با این عارضه، مقاله خار پاشنه چیست را بخوانید.
برای کاهش سریع درد خار پاشنه در خانه چه کنیم؟
در صورت نداشتن علائم هشدار، میتوانید مراقبتهای زیر را بهعنوان اقدامات اولیه در نظر بگیرید. اگر پزشک علت دیگری برای درد تشخیص داده یا دستور درمان مشخصی داده است، توصیه او بر این راهنمای عمومی اولویت دارد.
| اقدام | روش انجام | نکته مهم |
|---|---|---|
| کاهش فشار | دویدن، پریدن و ایستادن طولانی را که درد را بیشتر میکند موقتا کاهش دهید. | استراحت نسبی به معنی بیحرکتی کامل نیست. |
| کمپرس سرد | بسته سرد را در حوله بپیچید و هر بار حداکثر ۲۰ دقیقه روی محل درد بگذارید؛ در صورت نیاز هر ۲ تا ۳ ساعت تکرار کنید. | یخ را مستقیم روی پوست نگذارید. |
| کفش حمایتی | کفشی با اندازه مناسب، پاشنه نرم و حمایت کافی از قوس پا بپوشید. | از راهرفتن پابرهنه روی سرامیک و سطوح سخت پرهیز کنید. |
| پد یا کفی | پد پاشنه یا کفی مناسب را برای توزیع بهتر فشار امتحان کنید. | کفی فشار را کاهش میدهد، اما خار را برنمیدارد. |
| کشش ملایم | کف پا و ساق را آرام و کنترل شده بکشید. | اگر درد تیز یا شدید ایجاد شد، حرکت را متوقف کنید. |
استراحت
استراحت نسبی و جایگزین کردن موقت ورزشهای پرفشار با فعالیت کمفشار، مثل شنا یا دوچرخهسواری قابلتحمل، میتواند بار وارد بر پاشنه را کمتر کند. پس از بهترشدن علائم، به فعالیتهای معمول به تدریج برگردید؛ افزایش ناگهانی تمرین ممکن است درد را دوباره تشدید کند.
اگر دیابت، اختلال حس پا یا زخم پوستی دارید، پیش از استفاده از سرما یا دستکاری پوست با پزشک مشورت کنید.
کشش کف پا پیش از اولین قدمهای صبح
روی صندلی بنشینید و پای دردناک را روی زانوی پای دیگر قرار دهید. انگشتان پا را به آرامی به سمت ساق بکشید تا زیر قوس پا کشش ملایمی احساس شود. حدود ۱۰ ثانیه نگه دارید و سپس رها کنید. حرکت را بدون فشار ناگهانی انجام دهید؛ کشش شدیدتر الزاماً نتیجه بهتری ندارد.

کشش ساق کنار دیوار
روبهروی دیوار بایستید و پای دردناک را عقب ببرید. پاشنه را روی زمین نگه دارید و با خمکردن زانوی جلویی، بدن را آرام به سمت دیوار ببرید تا پشت ساق کشیده شود. حدود ۱۰ ثانیه در وضعیت بمانید. اگر ایستادن یا حفظ تعادل برایتان دشوار است، برای انتخاب تمرین مناسب از پزشک یا فیزیوتراپیست راهنمایی بگیرید.
اگر دردتان بیشتر با اولین قدمها بعد از خواب یا استراحت شروع میشود، مقاله درد پاشنه پا بعد از بیدار شدن را ببینید.

بستن پا؛ چقدر مؤثر است؟
استفاده از چسبهای حمایتی (مانند چسبهای ورزشی) که توسط فیزیوتراپیست یا پزشک روی کف پا زده میشود، میتوانند فشار روی بافتِ درگیر (فاشیای پلانتار) را موقتا کاهش دهند و به تسکین درد در روزهای اول کمک کنند.
نکته مهم: بستن پا به شکل سفت و غیراصولی (باندپیچیهای محکم خانگی که گردش خون را مختل کند) توصیه نمیشود. هدف، ایجاد حمایت مکانیکی است، نه فشردن و بستن محکم عروق پا. این روش تسکیندهنده کوتاهمدت است و درمان قطعی محسوب نمیشود.
بالا نگهداشتن پا از سطح بدن
بالا نگهداشتن پا (بالاتر از سطح قلب) در کنار استراحت نسبی و کمپرس سرد، بخشی از مراقبتهای اولیه (معروف به پروتکل RICE) برای کاهش تورم و التهاب بافت نرم اطراف پاشنه است.
نکته مهم: این کار به کاهش درد حاد کمک میکند، اما زائده استخوانی (خار پاشنه) را از بین نمیبرد. این روش بیشتر برای آرام کردن درد پس از ایستادن طولانیمدت کاربرد دارد.
طب سنتی و درمانهای گیاهی
زردچوبه و زنجبیل: دارای ترکیبات ضدالتهاب ملایم هستند (که در مطالعات مربوط به درد مفاصل یا کوفتگی عضلانی بررسی شدهاند)، اما هیچ کارآزمایی بالینی معتبری اثربخشی مستقیم آنها را روی کاهش درد فاشیای پلانتار یا خار پاشنه اثبات نکرده است.
نمک (مثل نمک اپسوم) و جوششیرین: خیساندن پا در آب گرم ممکن است به آرامش عضلانی موقت کمک کند، اما هیچ شواهدی وجود ندارد که نشان دهد نمک یا جوششیرین از طریق پوست جذب شده و زائده استخوانی یا التهاب بافت عمقی زیر پا را درمان کنند.
استفاده از این روشها به عنوان آرامبخشِ موقتِ خانگی (در صورت نداشتن زخم یا حساسیت پوستی) بیخطر است، اما نباید جایگزین تشخیص پزشکی، کفش مناسب یا کششهای استاندارد شود. اگر دیابت یا اختلال حس در پا دارید، پیش از هرگونه اقدامی با پزشک مشورت کنید.
قرصهای مناسب برای درمان خار پاشنه کداماند؟
قرصی برای رفع خار استخوانی وجود ندارد. مسکنهایی مانند استامینوفن و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، از جمله ایبوپروفن یا ناپروکسن، ممکن است در بعضی افراد درد را کاهش دهند؛ اما انتخاب دارو به وضعیت سلامتی، حساسیتها و داروهای دیگری که مصرف میکنید بستگی دارد.
پیش از مصرف داروهای ضدالتهاب با پزشک یا داروساز مشورت کنید، بهخصوص اگر سابقه زخم معده، بیماری کلیه یا قلب، حساسیت دارویی، مصرف داروهای رقیقکننده خون یا بارداری دارید. ایبوپروفن را خودسرانه با ناپروکسن یا داروهای ضدالتهاب مشابه ترکیب نکنید و دارو را مطابق بروشور یا دستور پزشک مصرف کنید.
کم شدن درد با مسکن به معنی برطرف شدن علت درد نیست. اگر دارو درد را موقتا کم کرده، از فعالیتی که باعث بدتر شدن علائم میشود، انجام ندهید.
سرکه، پیاز، سیر، وازلین و سنگ پا برای خار پاشنه موثرند؟
این روشها و تجربههای شخصی زیاد مطرح میشوند، اما نباید آنها را درمان تأیید شده خار پاشنه دانست. مراقبتهای رایج بر کاهش فشار، کفش مناسب و تمرینهای ملایم تمرکز دارند؛ مواد خوراکی یا ابزارهای مراقبت از پوست نمیتوانند زائده استخوانی داخل پاشنه را از بین ببرند.
| روش رایج | آنچه باید بدانید |
|---|---|
| سرکه یا سرکه سیب | روش اثبات شدهای برای حذف خار یا درمان علت درد زیر پاشنه نیست؛ بستن سرکه روی پوست توصیه نمیشود. |
| پیاز یا سیر | گذاشتن آنها در جوراب یا روی پاشنه جایگزین تشخیص و درمان مناسب نیست و روش تأیید شدهای برای این عارضه محسوب نمیشود. |
| وازلین | ممکن است برای خشکی پوست کاربرد داشته باشد، اما نرم شدن پوست با درمان بافت عمقی دردناک یا خار استخوانی تفاوت دارد. |
| سنگپا | برای مراقبت از پوست سطحی است؛ به خار داخل پاشنه دسترسی ندارد و آن را خرد نمیکند. |
| ضربه با جسم سخت | روش درمانی نیست و ممکن است به پوست، بافت نرم یا استخوان آسیب بزند. |
اگر برای خنک کردن یا ماساژ ملایم، بطری سرد را زیر پا حرکت میدهید، آن را با ضربه زدن یا فشار شدید اشتباه نگیرید. در صورت داشتن زخم، دیابت یا کاهش حس پا، پیش از این کار از پزشک راهنمایی بگیرید.
رژیم غذایی و نقش آن در بهبود درد پاشنه
هیچ رژیم غذایی جادویی یا ماده خوراکی خاصی وجود ندارد که بتواند خار پاشنه را حل کند یا درد آن را در یک روز درمان کند. با این حال، حفظ وزن در محدوده متناسب یکی از مهمترین توصیههای پزشکی (از جمله Mayo Clinic) برای کاهش فشار مکانیکی مداوم روی پاشنه پا است.
رژیم غذایی سالم و ضدالتهاب به سلامت عمومی مفاصل و بافتهای همبند کمک میکند، اما اثر آن بر درد پاشنه غیرمستقیم و بلندمدت است.
برای درد شدید یا ماندگار چه درمانهایی وجود دارد؟
اگر درد با مراقبتهای اولیه بهتر نشود، شدیدتر شود یا مرتب برگردد، پزشک علت آن را بررسی میکند. همه دردهای پاشنه ناشی از خار نیستند؛ فاشئیت پلانتار، بورسیت پاشنه، مشکلات تاندون آشیل و برخی علتهای دیگر ممکن است علائم مشابه ایجاد کنند. تشخیص بر اساس شرح حال و معاینه انجام میشود و در صورت نیاز پزشک آزمایش تصویربرداری را پیشنهاد میکند.
بسته به علت درد، درمانهای بعدی ممکن است شامل فیزیوتراپی، تمرینهای اختصاصی، کفی یا پد پاشنه و آتل شبانه باشد. آتل شبانه برای بعضی افراد که هنگام اولین قدمهای صبح درد دارند مطرح میشود.
در موارد ماندگار، پزشک ممکن است شاکویو یا روشهای دیگر را بررسی کند. شاکویو نباید بهعنوان روشی برای «شکستن قطعی خار» معرفی شود. جراحی معمولا برای موارد منتخب و مقاوم به درمانهای غیرجراحی در نظر گرفته میشود.

آیا تزریق خار پاشنه سریع اثر میکند؟
تزریق کورتیکواستروئید ممکن است در بعضی افراد برای مدتی درد را کاهش دهد، اما درمان تضمینی یا انتخاب اول برای همه نیست. اگر همراه تزریق از بیحسی موضعی استفاده شود، تسکین اولیه ممکن است فقط چند ساعت دوام داشته باشد. اثر داروی استروئیدی ممکن است پس از یک تا دو روز آغاز شود یا دیرتر احساس شود.
تکرار تزریق به ارزیابی پزشک نیاز دارد؛ تزریق میتواند با خطرهایی مانند ضعیف شدن یا پارگی فاشیای پلانتار و نازکشدن بالشتک چربی پاشنه همراه باشد. بنابراین نباید تزریق مکرر را راهحل معمول یا تضمینی معرفی کرد.
مراقبتهای بعد از تزریق خار پاشنه
پس از تزریق، دستور پزشک یا مرکز درمانی را دنبال کنید. معمولا استراحت نسبی در روز تزریق و روز بعد و محدودکردن فعالیت سنگین برای مدتی توصیه میشود؛ زمان بازگشت به ورزش به محل تزریق و شرایط فرد بستگی دارد. بیدردی اولیه را نشانه آمادگی برای دویدن یا پیادهروی طولانی ندانید.
کمی درد پس از تزریق ممکن است رخ دهد. اما اگر محل تزریق گرم و متورم شد، درد بهطور قابلتوجهی افزایش یافت، تب کردید یا حال عمومیتان بد شد، سریع با مرکز درمانی تماس بگیرید. استروئید ممکن است در برخی افراد مبتلا به دیابت قند خون را بالا ببرد؛ درباره پایش قند خون طبق برنامه پزشک اقدام کنید.
اگر خار پاشنه درمان نشود چه میشود؟
خار پاشنهای که علامتی ایجاد نمیکند، همیشه نیاز به درمان ندارد. نکته مهمتر، علت درد و ادامهدار شدن آن است. درد ماندگارِ مرتبط با فاشیای پلانتار ممکن است فعالیت روزانه را محدود کند. گاهی فرد برای فرار از درد، نحوه راه رفتنش را تغییر میدهد و این تغییر میتواند فشار را به بخشهای دیگر پا یا بدن منتقل کند؛ این پیامد برای همه افراد قطعی نیست.
سوزش، گزگز یا بیحسی را نباید بدون بررسی به خار پاشنه نسبت داد؛ این علائم ممکن است به علت دیگری مربوط باشند. برای آشنایی با علتهای دیگر، مقاله «درد کف پا و علتهای آن» و «دلایل درد پاشنه پا» را بخوانید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر بعد از ضربه درد شدید دارید، صدای پارگی شنیدهاید، پاشنه تغییر شکل داده یا نمیتوانید روی پا راه بروید، سریع برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید. در موارد زیر نیز برای معاینه وقت بگیرید:
- درد شدید است یا فعالیتهای روزمره را مختل میکند.
- درد بدتر شده، مرتب برمیگردد یا با مراقبت خانگی طی حدود دو هفته بهتر نشده است.
- در پا گزگز یا کاهش حس دارید.
- مبتلا به دیابت هستید و درد پاشنه پیدا کردهاید.
سوالات متداول
چگونه خار پاشنه را از بین ببریم؟
آیا درمان قطعی خار پاشنه در یک روز ممکن است؟
آیا تجربه شخصی درمان خار پاشنه در نینیسایت قابل اتکاست؟
آیا باید پیادهروی را کاملاً قطع کنیم؟
آیا کفی طبی خار پاشنه را درمان میکند؟
آیا خار پاشنه با فاشئیت پلانتار یکی است؟
آیا ماساژ شدید یا ضربهزدن به پاشنه کمک میکند؟
چه مدت طول میکشد درد خار پاشنه بهتر شود؟
منابع پزشکی:
- Cleveland Clinic، Heel Spurs
- AAOS OrthoInfo، Plantar Fasciitis and Bone Spurs
- NHS، Heel pain
- Mayo Clinic، Plantar fasciitis: Diagnosis and treatment


