دررفتگی شانه: چرا اتفاق می‌افتد و چگونه درمان می‌شود؟

دررفتگی شانه یکی از شایع‌ترین آسیب‌هایی است که به علت تحرک زیاد این مفصل، اتفاق می‌افتد. شانه بیشترین دامنه حرکتی را در میان مفاصل بدن دارد و همین ویژگی، آن را مستعد آسیب‌های جدی مانند دررفتگی می‌کند.

دررفتگی شانه چگونه اتفاق می‌افتد؟

دررفتگی زمانی رخ می‌دهد که سر استخوان بازو (هومروس) از جایگاه طبیعی خود در حفره گلنوئید (بخشی از استخوان کتف) خارج می‌شود. این آسیب می‌تواند بسیار دردناک باشد و اگر درمان نشود، به عوارضی مانند ناپایداری مزمن مفصل، درد مداوم یا حتی آسیب عصبی منجر شود.

دررفتگی شانه چیست و چه تفاوتی با نیمه‌ دررفتگی دارد؟

شانه چرا بیشتر از سایر مفاصل دچار دررفتگی می‌شود؟ مفصل شانه به دلیل ساختار خاص خود، آزادی حرکتی بالایی دارد. این تحرک زیاد، باعث می‌شود در برابر نیروهای ناگهانی آسیب‌پذیرتر باشد.

دررفتگی شانه زمانی اتفاق می‌افتد که سر استخوان بازو به‌طور کامل از حفره مفصل شانه خارج شود. این وضعیت معمولا با درد شدید، تغییر شکل ظاهری شانه و ناتوانی در حرکت دادن دست همراه است و اغلب یک وضعیت اورژانسی محسوب می‌شود.

اما همیشه هم خروج استخوان کامل نیست. در بعضی افراد، حالتی به نام نیمه‌ دررفتگی شانه رخ می‌دهد؛ یعنی سر استخوان بازو برای لحظه‌ای از جای خود خارج می‌شود؛ اما دوباره برمی‌گردد.

در این حالت درد معمولا کمتر است؛ اما احساس ناپایداری، صدا دادن مفصل یا ترس از حرکت وجود دارد و اگر درمان نشود، می‌تواند زمینه‌ ساز دررفتگی کامل شود.

تفاوت مهم:

• دررفتگی کامل: درد شدید، تغییر شکل واضح و ناتوانی در حرکت
• نیمه‌ دررفتگی: درد خفیف‌تر، احساس لق بودن شانه و برگشت خود به‌ خودی مفصل

مطالب مرتبط: درمان گزگز شانه

انواع دررفتگی شانه

• دررفتگی قدامی (Anterior Dislocation):
  رایج‌ترین نوع، زمانی که استخوان بازو به جلو جابه‌جا می‌شود.
• دررفتگی خلفی (Posterior Dislocation):
  کمتر شایع، معمولاً بر اثر تشنج یا برق‌گرفتگی ایجاد می‌شود.
• دررفتگی پایین‌رونده (Inferior Dislocation):
  بسیار نادر، معمولاً در اثر ضربه بسیار شدید به سمت پایین.

دلایل اصلی دررفتگی شانه چیست؟

چندین عامل می‌توانند باعث خروج سر استخوان بازو از محل طبیعی شوند، از جمله:

• ضربه مستقیم یا افتادن:
  افتادن روی دست باز یا ضربه مستقیم، از دلایل شایع است.
• شل بودن مادرزادی مفاصل:
  افرادی با سندرم‌هایی مثل اهلرز-دانلوس، در خطر بیشتری قرار دارند.
• سابقه قبلی دررفتگی:
  یک بار دررفتگی احتمال بروز دوباره را افزایش می‌دهد.
• ضعف عضلانی یا آسیب به بافت نرم:
  آسیب به عضلات یا رباط‌های نگهدارنده‌ی شانه، ثبات مفصل را کاهش می‌دهد.
• حرکات غیرقابل کنترل:
  انقباض شدید عضلات طی تشنج یا برق‌گرفتگی می‌تواند باعث دررفتگی شود.

بیشتر بخوانید: بورسیت شانه

چه کسانی بیشتر در معرض دررفتگی شانه هستند؟

• ورزشکاران حرفه‌ای (فوتبال، بسکتبال، ژیمناستیک، کشتی)
• افرادی با مفاصل شل مادرزادی
• بیماران با سابقه قبلی دررفتگی شانه
• سالمندان (به دلیل ضعف عضلانی و پوکی استخوان)

علائم دررفتگی شانه چیست؟

• درد شدید و ناگهانی در شانه
• ناتوانی در حرکت دادن بازو
• تغییر شکل ظاهری شانه (افتادگی یا برآمدگی غیرطبیعی)
• تورم، کبودی و اسپاسم عضلانی
• بی‌حسی یا گزگز در بازو یا دست

چگونه دررفتگی شانه تشخیص داده می‌شود؟

پزشک چگونه دررفتگی را تایید می‌کند؟

• معاینه بالینی (ارزیابی ظاهر و حرکت شانه)
• تصویربرداری با رادیولوژی (X-Ray)
• MRI یا سی‌تی اسکن در موارد مشکوک به آسیب‌های همزمان بافت نرم

درمان دررفتگی شانه چگونه است؟

• جااندازی بسته (Closed Reduction):
  پزشک تلاش می‌کند استخوان را بدون جراحی به محل صحیح بازگرداند.
• بی‌حرکت کردن (Immobilization):
  استفاده از آتل یا اسلینگ برای مدتی جهت ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده.
• دارو درمانی:
  مصرف داروهای ضد درد و ضد التهاب.
• فیزیوتراپی:
  برای بازگرداندن دامنه حرکتی و قدرت عضلانی پس از تثبیت مفصل.
• جراحی:
  در موارد دررفتگی مکرر یا آسیب شدید رباط‌ها و تاندون‌ها، جراحی لازم است.

برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید مقاله رسوب کلسیم شانه را مطالعه کنید.

چگونه می‌توان از دررفتگی شانه جلوگیری کرد؟

• تقویت عضلات شانه (به ویژه عضلات روتاتور کاف)
• پرهیز از حرکات ناگهانی یا خطرناک در ورزش
• استفاده از تجهیزات ایمنی در ورزش‌های پربرخورد
• درمان کامل آسیب‌های قبلی شانه

جا انداختن شانه: چرا انجام آن در خانه خطرناک است؟

جااندازی شانه در منزل یا توسط افراد غیرمتخصص بسیار خطرناک است. انجام نادرست این کار می‌تواند باعث:

• پارگی عصب‌ها و عروق
• شکستگی استخوان
• بدتر شدن آسیب مفصل
• افزایش احتمال دررفتگی‌های بعدی

جا اندازی باید فقط توسط پزشک و در شرایط کنترل‌ شده انجام شود.

دررفتگی شانه چند روز طول می‌کشد خوب شود؟

• درد اولیه: چند روز تا یک هفته
• بازگشت تدریجی حرکت: ۳ تا ۶ هفته
• بازگشت کامل قدرت و پایداری: با فیزیوتراپی، چند هفته تا چند ماه

مراقبت‌های مهم:

• استراحت کافی و استفاده منظم از آتل
• انجام فیزیوتراپی برای تقویت عضلات شانه
• پرهیز از حرکات ناگهانی و ورزش سنگین
• پیگیری پزشکی، مخصوصا در صورت سابقه دررفتگی قبلی

جمع‌بندی

دررفتگی شانه یک آسیب شایع ولی قابل درمان است. آگاهی از علائم، دلایل و روش‌های درمان می‌تواند کمک کند آسیب را به موقع تشخیص داده و درمان مؤثری را طی کنید. در صورت بروز علائم، مشورت با پزشک ضروری است تا از عوارض بلند مدت جلوگیری شود.