آرتروز گردن چیست؟

آرتروز گردن چیست یا به زبان ساده‌تر، آرتروز گردن یعنی چه؟ آرتروز گردن نوعی بیماری تخریبی و فرسایشی در ناحیه مهره‌های گردنی است. در این بیماری، غضروف‌ها و مفاصل بین مهره‌ای به‌ مرور دچار ساییدگی می‌شوند و ممکن است فضای بین مهره‌ها کاهش پیدا کند.

وقتی این تغییرات پیشرفت می‌کنند، بدن ممکن است برای جبران فشار وارد شده، زائده‌های استخوانی کوچکی به نام استئوفیت ایجاد کند. این زائده‌ها گاهی روی ریشه‌های عصبی یا حتی کانال نخاعی فشار وارد می‌کنند و باعث بروز درد، گزگز، بی‌حسی یا ضعف در دست‌ها می‌شوند.

این عارضه فقط یک درد ساده در گردن نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از تغییرات مفصلی، استخوانی و عصبی است که می‌تواند روی کیفیت زندگی، حرکت گردن، عملکرد دست‌ها و حتی تعادل بدن تاثیر بگذارد.

درد ناشی از آرتروز گردن

هنگامی که آرتروز گردن در بیمار علامت‌دار شود، درد یکی از علائم مهم است که به شکل‌های متفاوتی ایجاد می‌شود: 

• درد به تدریج شروع می‌شود و با گذشت زمان بدتر خواهد شد.
• در مراحل اولیه بیشتر احساس سفتی و درد در گردن دارید.
• هنگام صبح بدتر می‌شود و پس از جابه‌جایی و بلند شدن بهبود پیدا می‌کند.
• در پایان روز مجددا درد بدتر می‌شود.
• درد معمولا با استراحت کردن تسکین می‌یابد.
• درد در شانه و بین تیغه‌های شانه گسترش پیدا می‌کند.
• حساسیت هنگام لمس گردن؛ در واقع هنگام لمس احساس درد دارید.
• منجر به اختلال در خواب شبانه شما می‌شود.
• دچار سردرد به ویژه در پشت سر خود می‌شوید.

تمامی این حالت‌های درد ممکن است در افراد مبتلا به آرتروز گردن وجود داشته باشد. ذکر این موارد به آن معنی نیست که همه افراد مبتلا به آرتروز گردن تمامی این علائم را تجربه می‌کنند.

اولین علائم آرتروز گردن چیست؟

اولین علائم آرتروز گردن معمولا خفیف و تدریجی هستند. خیلی از افراد این نشانه‌ها را با خستگی، گرفتگی عضلات یا بد خوابیدن اشتباه می‌گیرند؛ اما اگر این علائم مکرر شوند یا با گذشت زمان شدت بگیرند، بهتر است بررسی شوند.

مهم‌ترین نشانه‌های اولیه آرتروز گردن عبارت‌اند از:

خشکی صبحگاهی گردن

فرد هنگام بیدار شدن احساس می‌کند گردنش خشک شده و برای حرکت دادن آن به زمان نیاز دارد.

محدودیت حرکت گردن

چرخاندن سر به طرفین، خم کردن گردن یا نگاه کردن به بالا و پایین دشوارتر می‌شود.

درد هنگام چرخاندن سر

ممکن است هنگام رانندگی، نگاه کردن به اطراف یا کار با موبایل درد گردن بیشتر شود.

صدای تق تق گردن

برخی افراد هنگام حرکت دادن گردن صدای تق‌ تق، ساییدگی یا کلیک احساس می‌کنند. این علامت همیشه خطرناک نیست، اما اگر همراه با درد باشد باید بررسی شود.

احساس گرفتگی عضلات

عضلات اطراف گردن، شانه و بالای کتف ممکن است سفت و دردناک شوند.

بنابراین اگر می‌پرسید آرتروز گردن چه علائمی دارد، باید بدانید که نشانه‌ها معمولا با خشکی، درد، گرفتگی و محدودیت حرکتی شروع می‌شوند.

علائم شدید ناشی از آرتروز گردن

علاوه بر مواردی که برای شما ذکر کردیم، علائم دیگری نیز وجود دارد که در مواقع شدید این بیماری علائم را احساس خواهید کرد:

خارهای استخوانی یا استئوفیت‌ها از نشانه‌های اصلی آرتروز گردن محسوب می‌شوند. در برخی از افراد اگر رشد خارهای استخوانی بیش از حد باشد و روی عصب نخاعی تاثیر بگذارد، می‌تواند علائم رادیکولوپاتی مانند درد، گزگز، بی حسی و ضعف در شانه، دست و بازو را ایجاد کند.

اگر آرتروز به نخاع آسیب وارد کند، منجر به اختلالاتی یه نام «میلوپاتی» خواهد شد. این حالت می‌تواند علائمی مانند درد، گزگز، بی حسی در هر نقطه از بدن ایجاد کند. به‌عنوان مثال فردی که دچار تنگی کانال نخاعی گردن همراه با میلوپاتی است، امکان دارد هنگام راه رفتن یا در کنترل مثانه و روده دچار مشکل باشد.

درد آرتروز گردن به کجا می‌زند؟

درد ناشی از آرتروز گردن می‌تواند محلی یا ارجاعی باشد:

• شانه و بازو: درد تیرکشنده یا مبهم که به شانه و بازوها می‌زند.
• کف دست و انگشتان: گاهی بی‌حسی یا گزگز دست‌ها ناشی از فشار روی ریشه‌های عصبی.
• قسمت بالای کتف و پشت گردن: اسپاسم عضلانی و احساس کشیدگی.
• سر و پشت سر: درد گردنی می‌تواند منجر به سردرد پس‌سری یا سردرد گردنی شود.

آرتروز را با آرتریت روماتوئید اشتباه نگیرید

هم آرتروز و هم آرتریت روماتوئید می‌تواند در ستون فقرات گردنی ایجاد شود و علائم مشابهی داشته باشد. آرتریت روماتوئید بر خلاف آرتروز یک بیماری خود ایمنی است که علائم بسیاری دارد که به شرح زیر است:

• علائم ذکر شده در رابطه با آرتروز
• خستگی
• از دست دادن اشتها
• ایجاد عارضه‌های بیشتر در قسمت‌هایی مانند چشم، پوست، ریه و…

نکته دیگر این است که آرتروز گردن در اغلب مواقع مهره‌های تحتانی گردن را تحت تاثیر قرار می‌دهد، اما آرتریت روماتوئید در اغلب مواقع در قسمت بالایی مهره‌های گردن تاثیر می‌گذارد.

علائم آرتروز گردن و دست

یکی از مهم‌ترین حالت‌های این بیماری، بروز علائم آرتروز گردن و دست است. وقتی تغییرات فرسایشی مهره‌های گردن باعث فشار روی ریشه‌های عصبی شوند، درد و علائم عصبی می‌توانند از گردن به دست‌ها منتقل شوند.

مهم‌ترین علائم آرتروز گردن در دست شامل موارد زیر است:

گزگز دست

فرد ممکن است احساس مورمور یا سوزن‌ سوزن شدن در دست یا انگشتان داشته باشد.

خواب رفتگی انگشتان

خواب‌ رفتگی ممکن است در یک یا چند انگشت احساس شود و گاهی با فعالیت یا وضعیت خاص گردن بیشتر شود.

بی‌حسی دست

کاهش حس در انگشتان یا کف دست می‌تواند نشانه درگیری عصب باشد.

ضعف عضلانی

در برخی موارد، فرد متوجه می‌شود قدرت دستش کم شده یا انجام کارهای ظریف برایش سخت‌تر است.

افتادن اشیا از دست

اگر فشار عصبی شدیدتر شود، ممکن است فرد ناخواسته لیوان، خودکار، گوشی یا وسایل کوچک را از دست بیندازد.

وجود علائم آرتروز گردن و دست به‌ خصوص زمانی مهم است که با درد تیرکشنده از گردن به بازو همراه باشد. در این شرایط، تشخیص دقیق اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است مشکل فقط آرتروز نباشد و دیسک گردن یا تنگی کانال نخاعی هم نقش داشته باشد.

ارتباط آرتروز گردن با چشم و سردرد

• تاری دید یا فشار چشم‌ها: وقتی آرتروز روی اعصاب گردنی فشار وارد می‌کند، ممکن است تاری دید ایجاد شود.
• سردرد گردنی و سرگیجه: سردرد پشت سر و احساس عدم تعادل از علائم شایع آرتروز گردن است.

آرتروز گردن و دیسک گردن

تفاوت اصلی بین آرتروز گردن و دیسک گردن به این شکل است:

• آرتروز گردن: تخریب تدریجی مفصل و ساییدگی مهره‌ها، درد بیشتر همراه با خشکی و محدودیت حرکت
• دیسک گردن: بیرون‌ زدگی یا فتق دیسک که فشار مستقیم روی عصب ایجاد می‌کند، درد تیرکشنده به بازو و انگشتان و گاهی ناگهانی

در بسیاری از موارد، هر دو مشکل با هم وجود دارند، اما تشخیص دقیق با MRI یا رادیوگرافی امکان‌پذیر است.

اگر هریک از این علائم را داشتید، حتما باید جهت کنترل درد و دیگر عارضه‌های ذکر شده به فوق تخصص درد مراجعه کنید تا بررسی‌های لازم جهت درمان صورت گیرد.

علائم آرتروز گردن و شانه

علائم آرتروز گردن و شانه معمولا به دلیل گرفتگی عضلات اطراف گردن، فشار روی مفاصل گردنی یا انتشار درد به ناحیه کتف و شانه ایجاد می‌شود. بسیاری از افراد تصور می‌کنند مشکل اصلی از خود شانه است، در حالی که منشا درد می‌تواند از گردن باشد.

مهم‌ترین علائم آرتروز گردن و شانه عبارت‌اند از:

• درد شانه
• درد کتف
• درد بین دو کتف
• محدودیت حرکت گردن و شانه
• اسپاسم و گرفتگی عضلات
• تشدید درد هنگام چرخاندن سر
• احساس سنگینی در شانه‌ها

در برخی موارد، علائم آرتروز شانه و گردن با هم اشتباه گرفته می‌شوند. اگر درد شانه همراه با خشکی گردن، صدای تق‌ تق گردن یا درد منتشر شونده به بازو باشد، احتمال منشا گردنی بیشتر می‌شود.

همچنین علائم ارتروز گردن و کتف می‌توانند به شکل درد مداوم در پشت شانه، احساس فشار بین دو کتف یا گرفتگی عضلات بالای پشت ظاهر شوند.

آرتروز گردن و سرگیجه

در پاسخ به این سوال که آیا آرتروز گردن باعث سرگیجه میشود باید گفت گاهی ممکن است مشکلات گردنی با احساس گیجی، عدم تعادل یا سبکی سر همراه شوند؛ اما سرگیجه همیشه به دلیل آرتروز گردن نیست.

در برخی افراد، گرفتگی عضلات گردن، اختلال در حس عمقی مفاصل گردنی یا تحریک ساختارهای عصبی می‌تواند باعث نوعی احساس عدم تعادل شود. این حالت معمولا با درد گردن، خشکی گردن یا تشدید علائم هنگام چرخاندن سر همراه است.

با این حال، سرگیجه می‌تواند دلایل بسیار متعددی داشته باشد؛ از جمله مشکلات گوش داخلی، افت فشار خون، کم‌ خونی، اختلالات عصبی، مشکلات قلبی یا مصرف بعضی داروها. به همین دلیل اگر سرگیجه شدید، مکرر یا همراه با دوبینی، اختلال تکلم، ضعف اندام‌ها یا بی‌حسی صورت باشد، باید سریع‌تر به پزشک مراجعه شود.

آیا آرتروز گردن باعث تاری دید و چشم درد می‌شود؟

آرتروز گردن به‌طور مستقیم یکی از علل اصلی تاری دید محسوب نمی‌شود؛ اما در برخی موارد دردهای گردنی و سردردهای سرویکوژنیک می‌توانند درد را به اطراف چشم یا شقیقه‌ها منتقل کنند.

اگر فردی دچار آرتروز گردن باشد و همزمان سردرد پشت سر، درد شقیقه یا درد اطراف چشم داشته باشد، ممکن است منشا بخشی از درد از گردن باشد. اما تاری دید، دوبینی، کاهش بینایی یا درد شدید چشم معمولا نیاز به بررسی جداگانه توسط پزشک دارد.

بنابراین اگرچه ممکن است برخی دردهای اطراف چشم با مشکلات گردنی هم‌زمان شوند؛ اما نباید هر نوع تاری دید یا چشم‌درد را به آرتروز گردن نسبت داد.

علائم آرتروز گردن در زنان

علائم آرتروز گردن در زنان از نظر ماهیت تفاوت زیادی با مردان ندارد. یعنی زنان نیز ممکن است دچار خشکی گردن، درد، محدودیت حرکت، سردرد، درد شانه، درد دست، گزگز یا بی‌حسی انگشتان شوند.

با این حال، زنان به‌خصوص بعد از یائسگی ممکن است بیشتر در معرض تغییرات تخریبی مفاصل قرار بگیرند. کاهش سطح هورمون‌ها، تغییرات استخوانی، کاهش توده عضلانی و افزایش احتمال پوکی استخوان می‌تواند زمینه بروز یا تشدید مشکلات مفصلی و ستون فقرات را بیشتر کند.

مهم‌ترین علائم آرتروز گردن در زنان شامل موارد زیر است:

• درد و خشکی گردن
• درد شانه و کتف
• سردرد پشت سر
• گزگز یا خواب‌رفتگی دست
• درد هنگام کار با موبایل یا کامپیوتر
• خستگی و گرفتگی عضلات گردن

تشخیص آرتروز گردن

از کجا بفهمیم آرتروز گردن داریم؟

• معاینه فیزیکی و بررسی دامنه حرکتی
• تصویربرداری: رادیوگرافی و MRI

آرتروز گردن چگونه درمان می‌شود

زمانی که به پزشک فوق تخصص درد برای درمان مراجعه می‌کنید، سعی بر آن دارد که مشکل ایجاد شده را به روش‌های غیر جراحی درمان کند. به‌طور کلی جهت درمان آرتروز گردن راهکارهای زیر به بیماری پیشنهاد می‌شود:

• استراحت کردن
• گرما و سرما درمانی با استفاده از کمپرس
• کشش یا انجام حرکات ورزشی مختص به خود شما
• مصرف داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی جهت تسکین درد ناشی از التهاب
• روش‌های کایروپراکتیک جهت کنترل دردهای شدید
• استفاده از گردنبند‌های طبی جهت جلوگیری از حرکت و محافظت از گردن
• انجام فیزیوتراپی
• تزریق دارو (کورتیکو استروئیدها و بی حسی موضعی) به مفاصل ستون فقرات که معمولا به عنوان تزریق استروئید اپیدورال شناخته می‌شود.

عامل موثر در ایجاد آرتروز گردن

با افزایش سن، استخوان‌ها و غضروف‌هایی که در ستون فقرات هستند، به‌تدریج دچار فرسایش می‌شوند و تغییرات زیر را به همراه دارد:

• دیسک‌های کم آب
• فتق دیسک گردن
• خار استخوانی
• سفت شدن رباط‌ها

دکتر محمد حسین دلشاد فوق تخصص درد و متخصص بیهوشی در زمینه درمان مشکلات ستون فقرات تخصص بسیاری دارند.

بیشتر بخوانید: آرتروز گردن و سردرد

علائم آرتروز گردن و دست

اگر این اتفاق رخ دهد علائم ممکن است شامل ضعف و بی حسی در دست‌ها، بازوها و انگشتان نیز باشد. از علائم دیگر می‌توان به مواردی از جمله از دست دادن تعادل، مشکل در راه رفتن، ضعف در دست و پاها و اسپاسم عضلانی در گردن و شانه اشاره کرد.

آرتروز گردن و سردرد

سردردهایی که از آرتریت گردن ناشی می‌شود، در واقع به عنوان سردرد اولیه شناخته نمی‌شود. در واقع دردی است که از ناحیه آسیب‌دیده به سر سرایت می‌کند و تصور شما این است که سردرد دارید.

به سردردهای ثانویه، سردرد سرویکوژنیک گفته می‌شود که به دلیل شرایط دیگری رخ می‌دهد. در این مورد تخریب دیسک و مهره‌های گردن منجر به سردرد ثانویه می‌شود.

خطرات و عوارض آرتروز گردن

خطرات آرتروز گردن بیشتر زمانی مطرح می‌شوند که بیماری پیشرفت کند یا باعث فشار روی اعصاب و نخاع شود. بسیاری از موارد آرتروز گردن خفیف هستند و با کنترل وضعیت بدن، ورزش مناسب و درمان‌های محافظه‌ کارانه مدیریت می‌شوند؛ اما در موارد پیشرفته، عوارض جدی‌تر ممکن است ایجاد شود.

مهم‌ترین عوارض آرتروز گردن عبارت‌اند از:

درد مزمن گردن

درد طولانی‌ مدت می‌تواند فعالیت‌های روزانه، خواب و تمرکز فرد را مختل کند.

محدودیت حرکت گردن

فرد ممکن است در چرخاندن سر، رانندگی یا انجام کارهای روزمره دچار مشکل شود.

فشار روی اعصاب

فشار روی ریشه‌های عصبی می‌تواند باعث درد تیرکشنده، گزگز، بی‌حسی و ضعف دست شود.

تنگی کانال نخاعی

در موارد شدید، تغییرات استخوانی و مفصلی می‌توانند فضای کانال نخاعی را تنگ کنند.

اختلال عملکرد دست‌ها

کاهش قدرت گرفتن اشیا، افتادن وسایل از دست و مشکل در کارهای ظریف از عوارض مهم هستند.

بنابراین عوارض فقط به درد ساده محدود نمی‌شود و در صورت بی‌توجهی ممکن است عملکرد عصبی و حرکتی فرد را هم درگیر کند.

تجربه بیماران از علائم آرتروز گردن

کاربران معمولا از علائم زیر شاکی هستند:

• خشکی صبحگاهی
• درد تیرکشنده گردن به شانه و بازو
• سردرد پشت سر و سرگیجه
• گزگز و بی‌حسی دست

چه زمانی برای علائم آرتروز گردن به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر علائم خفیف باشند و فقط به شکل خشکی یا درد کوتاه‌مدت ظاهر شوند، معمولا می‌توان با اصلاح وضعیت بدن، کاهش فشار روی گردن و تمرین‌های مناسب آن را کنترل کرد؛ اما در برخی شرایط مراجعه به پزشک ضروری است.

در موارد زیر بهتر است حتما بررسی پزشکی انجام شود:

• درد گردن بیش از چند هفته ادامه داشته باشد.
• درد به شانه، بازو، دست یا انگشتان منتشر شود.
• گزگز، بی‌حسی یا خواب‌رفتگی دست وجود داشته باشد.
• ضعف دست یا افتادن اشیا از دست ایجاد شود.
• سردرد یا سرگیجه مکرر همراه با درد گردن دیده شود.
• تعادل بدن دچار مشکل شود.
• راه رفتن سخت شود.
• بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع رخ دهد.

این علائم ممکن است نشان‌دهنده فشار روی اعصاب یا نخاع باشند و نباید نادیده گرفته شوند.